احساست رو خفه نکن، بخونش

بدبیت تیلتت نمی‌کنه

خیلی از توصیه‌های رایج می‌گن احساس رو بذار کنار، مثلِ ربات بازی کن یا خودت رو بی‌حس کن. پشتِ این حرف یه فرض هست: عصبانیت، ترس و اعتمادبه‌نفسِ زیادی ذاتاً بدن و باید حذف بشن. جرد تندلر (Jared Tendler) جورِ دیگه نگاه می‌کنه: این احساس‌ها علامتن، نه علت.

مثالِ خودش بدبیت (Bad Beat) ـه. اگه بدبیت خودش باعثِ تیلت می‌شد، هر کسی که بدبیت می‌خورد باید به‌هم می‌ریخت. ولی بعضی‌ها بعد از چند تا بدبیتِ پشتِ‌سرِهم هم خوب بازی می‌کنن. پس یه چیزِ دیگه وسطه: یه ایراد تو نگاهت به بازی. مثلاً بازیکنی که ته ذهنش فکر می‌کنه «من بهتر از اینم که به یه بازیکنِ ضعیف‌تر ببازم». وقتی همین آدم از یه بازیکنِ ضعیف بدبیت می‌خوره، عصبانی شدنش کاملاً قابلِ پیش‌بینیه. احساس داره همون باور رو جلوی چشمش میاره.

تندلر می‌گه احساس یه پیام‌رسان (Messenger) ـه که دقیقاً می‌گه روی چی کار کنی؛ و وقتی نفهمی چی می‌گه، می‌خوای خفه‌ش کنی.

وقتی احساس از یه حدی رد می‌شه

به گفته‌ی تندلر، وقتی سیستمِ احساسیِ مغز بیش از حد فعال بشه، بخشی که باهاش فکر می‌کنی، برنامه می‌ریزی و خودت رو کنترل می‌کنی از کار می‌افته. سرِ میز این‌جوری دیده می‌شه:

• ذهنت خالی می‌شه.
• یه بخشِ مهمِ دست رو نمی‌بینی.
• به یه اطلاعاتِ بی‌ربط گیر می‌دی.
• جوابِ درست رو می‌دونی، ولی انگار تو مه‌ای.
• برمی‌گردی سرِ عادت‌های بدِ قدیمی.

این رو نمی‌شه با اراده خاموش کرد. نتیجه‌ی عملی‌ش اینه که کنترلِ احساس رو باید قبل از رسیدن به این آستانه شروع کنی؛ بعدش داری سربالایی می‌ری. چیزی هم که اون لحظه برات می‌مونه فقط مهارت‌هاییه که کاملاً خودکار شدن (همون مرحله‌ی چهارمی که تو مقاله‌ی مراحلِ یادگیری گفتیم).

طرفِ دیگه‌ش هم هست. تندلر از قانونِ یرکس-دادسون (Yerkes-Dodson) کمک می‌گیره: بازیت با بالا رفتنِ انرژی و احساس بهتر می‌شه، ولی فقط تا یه نقطه. اگه خسته یا بی‌انگیزه باشی، همون‌قدر بد بازی می‌کنی که وقتی تیلتی.

احساس روی احساس

احساس دو جا ساخته می‌شه. یکی ماشه‌های سرِ میز: بدبیت، اشتباه، باخت. یکی هم خودِ ذهنت. وقتی می‌فهمی مضطربی، مضطرب‌تر می‌شی؛ وقتی می‌بینی عصبانی شدی، تیلتت تندتر می‌شه؛ وقتی می‌بینی انگیزه نداری، همون یه ذره هم می‌ره.

کتابِ Master Your Emotions به این لایه‌ی دوم می‌گه احساسِ ثانویه: واکنشت به احساسِ اول، مثلِ خجالت کشیدن از ترسی که داری. هر لایه‌ی تازه، کنترل رو سخت‌تر می‌کنه.

باری که از دیروز با خودت میاری

معمولاً حرصِ یه روزِ بد بعد از بازی کم‌کم می‌خوابه؛ برای بعضی‌ها چند دقیقه طول می‌کشه، برای بعضی‌ها چند ساعت و یه باشگاه رفتن. ولی گاهی کامل نمی‌ره. دفعه‌ی بعد که می‌شینی از صفر شروع نمی‌کنی و آستانه‌ت پایین‌تره: زودتر تیلت می‌شی، زودتر بردت رو برمی‌داری و پا می‌شی، یا با پات‌های بزرگِ کمتری ذهنت قفل می‌کنه.

این بار می‌تونه ماه‌ها و سال‌ها هم جمع بشه. بازیکنی که باور داره «من همیشه بدشانسم»، با باختنِ یه فلیپ (Flip) معمولی منفجر می‌شه، چون داره به همه‌ی فلیپ‌هایی که تا حالا باخته واکنش نشون می‌ده، نه فقط این یکی. تندلر این رو سخت‌ترین بخشِ بازیِ ذهنی (Mental Game) می‌دونه که فقط با کارِ بیرون از میز کم می‌شه.

یه موقعیتِ نمونه

یه بازیکن بعد از یه روزِ باختِ سخت مطمئن نیست بد بازی کرده یا فقط واریانس (Variance) بوده. چند روزِ بعد هم پشتِ‌سرِهم به دست‌های قوی می‌خوره و کم‌کم به تصمیم‌هاش شک می‌کنه؛ دودل می‌شه و برخلافِ حسش بازی می‌کنه. بعد تو پات‌های بزرگ از اشتباه کردن نگرانه، و همین نگرانی واقعاً اشتباه می‌سازه. حالا حتی فکرِ نشستن هم مضطربش می‌کنه.

چیزی که با یه «مطمئن نیستم» ساده شروع شد، شده ترس از باختن. به گفته‌ی تندلر این‌ها چند تا احساسِ جدا نیستن؛ یه احساسن که روی یه طیف بالا رفته. هر چی زودتر ببینی کجای این طیفی، زودتر می‌تونی جلوش رو بگیری.

تمرین: بعد از سشنِ سختِ بعدی

• احساسی که داشتی رو اسم بذار و ببین کجای طیفش بوده: کلافگی یا تیلتِ کامل؟ تردید یا ترس؟
• از خودت بپرس این احساس داره چه باوری رو نشون می‌ده؛ مثلاً «نباید به این آدم می‌باختم».
• اولین نشونه‌هایی که قبل از قفل شدنِ ذهنت میان رو بنویس؛ کنترل باید همون‌جا شروع بشه.
• قبل از سشنِ بعدی بپرس چیزی از دفعه‌ی قبل هنوز باهات هست یا نه.
• خستگی و بی‌حالی رو هم علامت حساب کن؛ اون طرفِ منحنی هم بازی خراب می‌شه.